Arrasate Zientzia Elkarteak bigarren liburua aurkeztu du: Armarriak Jauregietan eta Etxeetan Arrasaten. José Mª Agirre Kerexeta egilearen lanari esker, Arrasateko armarria eta genealogia historikoari buruzko azterketa sakona eskaintzen du. Jose Angel Barrutiabengoa eta Javier Bengoaren laguntzarekin eta Juan Luis Elizaranen argazkiek aberastutako liburu honek 100 argazki baino gehiago biltzen ditu.
Liburuak 216 orrialde ditu, eta 200 ale bakarrik argitaratu dira. Datorren astean, abenduaren 22tik aurrera, Txukun dendan eta Arrasate Zientzia Elkarteko egoitzan, goizetan, eros daitezke. Liburua Karmel Uribarrenek itzuli du, eta Jabier Bengoak azpimarratu du liburua berezia dela, “liburu onak lagun onak bezala gutxi eta hautatuak izaten dira” adieraziz.
Liburuak Arrasaten eta Mondragónen aurkitutako armarrien deskribapen zehatzak eskaintzen ditu, baita jauregi eta etxe blasonatuetan, eliza eta industria eraikinetan, eta arkuetan ikus daitezkeen armarrien gaineko argazkiak eta testuak ere. Hori dela eta, historia eta ondarearen zaletuek argitalpen hau oso interesgarria aurkitu dezakete.
José Mª Agirre, heraldikako eta genealogian aditua, bere zaletasunaren jatorria azaldu du. “Nire osabak, Jaime de Kerexetak, Euskal Hiztegi Onomastiko Heraldikoa 25.000 abizen baino gehiagorekin idatzi zuen, bere armarriekin eta horrelakoekin, eta hortik datorkit heraldika eta genealogiarako zaletasuna. Baina gehiago aritu naiz armarrietan genealogian baino, “adierazi du.
Agirre Kerexetak azaldu du nola hasi zen armarrien inguruan idazten: “Nire osabak Elorrion egindako lana ikusita, nik Arrasateko armarriei buruzko liburu bat argitaratzeko hartu nion liburua, ni Arrasaten bizi nintzelako, ez nintzen han Elorrion bizi. 70eko hamarkadan lanera etorri nintzen. Orduan animatu egin ninduen, hainbat datu eman zizkidan, berak Arrasateri buruz zuen informazioaren inguruan”.
Egileak, herriko armarriei buruzko informazioa 15 urtez biltzen aritu da, eta liburuan erabiltzen diren iturriak artean Juan Carlos Guerra, Jaime Kerexeta eta beste hainbat historialari eta dokumentu daude. Aipatzekoa da Juan Luis Elizaranek Andikano Zelaako jauregian, galerian ezkutatutako bi armarriren argazkiak lortu dituela.
Era berean, lanarekin armarri hauek berreskuratu dira: Goikoetxe-Gazteluondoko gatzagak, Arrázola eta aliantzak, Arrázola Garibai (azken biak Mutrikun daude). Halaber, aipatu behar dago Erdiko Kaleko Garro izeneko etxean dagoen armarria ez da Garro abizenekoa. Bere Garro abizenari dagokion armarria da izen bereko Leintz Gatzagan jauregian agertzen dena.
Solariegas edo Blasonadas etxeetako leinuen armarrien atalean, Arrasate udalerriko jatorrizko leinuak, alfabetikoki ordenatuta eta, honekin batera, deskribapen heraldiko zehatza, jatorria eta urtea. lehenengo dokumentu-erregistroa.
